Ein Sprachatlas?
Ein Sprachatlas macht Unterschiede in der Aussprache sowie bei Wörtern und Ausdrücken sichtbar. Seine Karten laden zu Erkundungen von Ort zu Ort und zu Vergleichen zwischen Regionen ein. Sprachatlanten gibt es für verschiedene Länder und Regionen, aber bis jetzt fehlt ein eigener Atlas für die Rumantschia. Ein solcher dient als Grundlage für Forschung und eröffnet allen Interessierten Einblicke in die Vielfalt des Romanischen.
In atlas linguistic?
In atlas linguistic muossa differenzas da pronunzia, plaids ed expressiuns. Sias cartas envidan a spassegiadas d’ina vischnaunca a l’autra ed a cumparegliaziuns denter regiuns. Atlas linguistics dat ei per differentas tiaras e regiuns, mo tochen ussa maunca in agen atlas per la Romontschia. In tal survescha sco basa per retschercas e dat a tut las persunas interessadas envesta ella diversitad dil romontsch.
Egn atlas linguistic?
Egn atlas linguistic mussa diferenzas da pronunztga, pleds ad expressiùns. Las sias tgartas anvidan a spassageadas d’egna vischnànca a l’otra ad a cumparagliaziùns trànter regiùns. Atlas linguistics dat igl par diferaintas tearas a regiùns, mo antocen ussa mànca egn agen atlas par la Rumantscheia. Egn tal survescha sco basa par retscheartgas a dat a tut las parsùnas interessadas investa an la diversitad digl rumàntsch.
En atlas linguistic?
En atlas linguistic mossa differenzas da pronunztga, pleds ed expressiuns. Las sias cartas anveidan a spassagedas dad ena vischnanca all’otra ed a cumparegliaziuns tranter regiuns. Atlas linguistics dattigl per differentas teras e regiuns, ma anfignen ossa mantga en agen atlas per la Rumantscheia. En tal serva scu basa per retschertgas e dat a tot las persungas interessadas invista ainten la diversitad digl rumantsch.
Ün atlas linguistic?
Las cartas d’ün atlas linguistic muossan differenzas da pronunzcha, pleds ed expressiuns. Sias cartas invidan a spassegedas d’üna vschinauncha a l’otra ed a conguels traunter regiuns. Atlas linguistics do que per differents pajais e differentas regiuns, ma fin uossa mauncha ün egen atlas per la Rumantschia. Ün tel serva scu basa per retscherchas e do a tuot las persunas interessedas invista illa diversited dal rumauntsch.
Ün atlas linguistic?
Las cartas d’ün atlas linguistic muossan differenzas da pronunzcha, pleds ed expressiuns. Sias cartas invidan a spassegiadas d’ün cumün a l’oter ed a conguals tanter regiuns. Atlas linguistics daja per differents pajais e differentas regiuns, mo fin uossa manca ün agen atlas per la Rumantschia. Ün tal serva sco basa per retscherchas e dà a tuot las persunas interessadas invista illa diversità dal rumantsch.
Unser Projekt
Wir erarbeiten den Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Dazu nehmen wir bei Personen in verschiedenen Ortschaften des romanischen Gebiets Aussprachen sowie den Gebrauch von Wörtern und Ausdrücken auf. Die gesammelten Angaben werden schriftlich notiert und auf den Karten des Sprachatlas so dargestellt, dass die Unterschiede zwischen den Orten und Regionen gut sichtbar werden. Auch Tonaufnahmen können im Online-Atlas angehört werden, sofern die befragten Personen ihre Zustimmung gegeben haben.
Nies project
Nus creein igl Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Perquei registrein nus tier persunas en differents loghens dil territori romontsch pronunzias sco era il diever da plaids ed expressiuns. Las datas rimnadas vegnan nudadas en scret e presentadas sillas cartas digl atlas linguistic, aschia che las differenzas denter ils loghens e las regiuns resortan claramein. Era registraziuns da tun san vegnir tedladas egl atlas online, sche las persunas intervistadas han dau lur consentiment.
Igl noss project
Nus creagn igl Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Parquegl registrainsa tier parsùnas an diferaints liacs digl teritori rumàntsch pronunztgas sco ear igl diever da pleds ad expressiùns. Las datas rimnadas vignan nudadas a scret a preschantadas sen las tgartas digl atlas linguistic, ascheia ca las diferenzas trànter igls liacs a las regiùns resortan clerameing. Ear registraziùns da tùn san vagnir tarladas agl atlas online, scha las parsùnas intervistadas ân do lur cunsantimaint.
Igl noss project
Nous creagn igl Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Perchegl registrainsa tar persungas an differents lis digl territori rumantsch pronunztgas scu er igl adiever da pleds ed expressiuns. Las datas rimnadas vignan nudadas an scretg e preschentadas sen las cartas digl atlas linguistic, uscheia tgi las differenzas tranter igls lis e las regiuns resortan cleramaintg. Er registraziuns da tung pon neir tadladas aint igl atlas online, schi las persungas intervistadas on do lour consentimaint.
Nos proget
Nus creains l’Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Perque registrainsa tar persunas in differents lös dal territori rumauntsch pronunzchas scu eir l’adöver da pleds ed expressiuns. Las datas ramassedas vegnan notedas in scrit e preschantedas süllas cartas da l’atlas linguistic, uschè cha las differenzas traunter ils lös e las regiuns resortan clermaing. Eir registraziuns da tun paun gnir tadledas i’l atlas online scha las persunas intervistedas haun do lur consentimaint.
Nos proget
No creain l’Atlas dal Grischun Rumantsch (AGR). Perquai registraina pro persunas in differents lös dal territori rumantsch pronunzchas sco eir l’adöver da pleds ed expressiuns. Las datas ramassadas vegnan notadas in scrit e preschantadas süllas cartas da l’atlas linguistic, uschè cha las differenzas tanter ils lös e las regiuns resortan clermaing. Eir registraziuns da tun pon gnir tadladas i’l atlas online scha las persunas intervistadas han dat lur consentimaint.
Wer in einem Interview zum eigenen Romanischen Auskunft gibt und so einen Beitrag zum Entstehen des Atlas leistet, erhält eine Entschädigung von 100 CHF.
Tgi che informescha en in’intervesta davart siu romontsch e contribuescha aschia al project digl atlas, survegn ina remuneraziun da 100 CHF.
Tgi c’infurmescha an egn’intervesta davart igl sieus rumàntsch a contribuescha ascheia agl project digl atlas, survean egna remuneraziùn da 100 CHF.
Tgi tgi infurmescha ainten en’intervista davart igl sies rumantsch e contribuescha uscheia agl project digl atlas, survign ena remuneraziun da 100 CHF.
Chi chi infurmescha in ün’intervista davart sieu rumauntsch e contribuescha uschè al proget da l’atlas, survain üna remuneraziun da 100 CHF.
Chi chi infuorma in ün’intervista davart seis rumantsch e contribuischa uschè al proget da l’atlas, survain üna remuneraziun da 100 CHF.
Wie teilnehmen?
Wenn du teilnehmen willst, beantworte zuerst folgende Fragen:
- Lebst du in Graubünden?
- Hast du als Kind in der Familie Romanisch gesprochen?
- Sprichst du in deinem Alltag Romanisch?
Wenn deine Antwort jeweils «ja» ist, freuen wir uns über deine Kontaktaufnahme über folgendes Formular. Andernfalls sind wir dir dankbar, wenn du in deinem Umfeld auf das Projekt aufmerksam machst und interessierte Personen zur Anmeldung motivierst.
Co sas ti prender part?
Sche ti vul prender part, rispunda gl’emprem allas suandontas damondas:
- Vivas ti el Grischun?
- Has ti tschintschau en famiglia romontsch sco affon?
- Tschontschas ti romontsch en tiu mintgadi?
Sche tia risposta ei mintgamai «gie», selegrein nus sin tia annunzia via il suandont formular. Schiglioc essan nus engrazieivels, sche ti fas attent a nies project en tiu contuorn e motiveschas persunas interessadas da s’annunziar.
Co sas tei prender part?
Scha tei vol prender part, raspunda gl’amprem a las savundàntas dumondas:
- Vivas tei agl Grischùn?
- Âs tei bagliafo an famiglia rumàntsch sco unfànt?
- Bagliafas tei rumàntsch agl tieus mintgagi?
Scha la tia rasposta e mintgame «ea», salegrainsa sen la tia anunztga via igl savundànt formular. Schiglioc eassans angraztgevels, scha tei fas atent agl noss project agl tieus conturn a motiveschas parsùnas interessadas da s’anunztgear.
Scu post te piglier part?
Schi te vot piglier part, rasponda igl amprem allas suandontas dumondas:
- Veivas te aint igl Grischun?
- Ast te ruschano an famiglia rumantsch scu unfant?
- Raschungas te rumantsch aint igl ties mintgade?
Schi la tia rasposta è mintgamai «ea», ans legrainsa sen la tia annunztga via igl suandont formular. Schiglio ischans angraztgevels, schi te fast attent agl noss project aint igl ties conturn e mutiveschas persungas interessadas da s’annunztgier.
Cu poust tü piglier part?
Scha tü voust piglier part, respuonda il prüm a las seguaintas dumandas:
- Vivast tü in Grischun?
- Discurrivast tü in famiglia rumauntsch scu iffaunt?
- Discuorrast tü rumauntsch in tieu minchadi?
Scha tia resposta es adüna «schi», ans allegrainsa sün tia annunzcha via il seguaint formular. Uschigliö essans grats scha tü fest attent a nos proget in tieu contuorn e motiveschast persunas interessedas da s’annunzcher.
Co poust tü tour part?
Scha tü voust tuor part, respuonda il prüm a las seguaintas dumondas:
- Vivast tü in Grischun?
- Discurrivast tü in famiglia rumantsch sco uffant?
- Discuorrast tü rumantsch in teis minchadi?
Scha tia resposta es adüna «schi», ans allegraina sün tia annunzcha via il seguaint formular. Uschigliö eschna grats scha tü fast attent a nos proget in teis contuorn e motiveschast persunas interessadas da s’annunzchar.
Wer sind wir?
Tgi essan nus?
Tgi eassan nus?
Tgi ischan nous?
Chi essans nus?
Chi eschan no?
Mit unserem Team wird die über ein Jahrhundert alte Dialektologie zum Romanischen mit heutigen Methoden und Instrumenten fortgeführt.
La dialectologia romontscha, che ha ina tradiziun da varga in tschentaner, vegn menada vinavon da nies team cun metodas ed instruments actuals.
La dialectologeia rumàntscha, c’â egna tradiziùn da passa egn tschantaner, vean manada anavànt digl noss team cun metodas ad instrumaints actuals.
La dialectologia rumantscha, tgi ò ena tradiziun da passa en tschentaner, vign manada anavant digl noss team cun metodas ed instrumaints actuals.
La dialectologia rumauntscha, chi ho üna tradiziun da passa ün tschientiner, vain mneda inavaunt da nos team cun metodas ed instrumaints actuels.
La dialectologia rumantscha, chi ha üna tradiziun da passa ün tschientiner, vain manada inavant da nos team cun metodas ed instrumaints actuals.
Projektleiter. Hat zum Romanischen in Vergangenheit und Gegenwart geforscht und freut sich, mit den neuen Daten für den Sprachatlas Erkenntnisse zur aktuellen Vielfalt und zu Entwicklungen des Romanischen zu gewinnen.
Meinaproject. Ha perscrutau il romontsch dil vargau e dil present e selegra da gudignar enconuschientschas dalla diversitad e dils svilups actuals dil romontsch grazia allas datas rimnadas pigl atlas linguistic.
Magnaproject. Â parscruto igl rumàntsch digl passo a digl preschaint a salegra da gudagnear ancunaschientschas da la diversitad a digls svilups actuals digl rumàntsch graztga a las datas rimnadas pigl atlas linguistic.
Magnaproject. Ò perscruto igl rumantsch digl passo e digl preschaint e sa legra da gudagner ancunaschientschas dalla diversitad e digls svilups actuals digl rumantsch graztga allas datas rimnadas pigl atlas linguistic.
Mainaproget. Ho perscruto il rumauntsch dal passo e dal preschaint e s’allegra da pudair guadagner cugnuschentschas da la diversited dals svilups actuels dal rumauntsch grazcha a las datas ramassedas per l’atlas linguistic.
Mainaproget. Ha perscrutà il rumantsch dal passà e dal preschaint e s’allegra da pudair guadagnar cugnuschentschas da la diversità e dals svilups actuals dal rumantsch grazcha a las datas ramassadas per l’atlas linguistic.
Postdoktorand. Forscht zu sozio- und bildungslinguistischen Fragen und ist insbesondere daran interessiert, wie der Kontakt zum Deutschen sowie soziale Faktoren die Sprachvariation im Rätoromanischen beeinflussen.
Postdoctorand. Perscrutescha damondas sociolinguisticas e da linguistica da scolaziun ed ei particularmein interessaus, co il contact cul tudestg sco era facturs socials influenzeschan la variaziun linguistica el romontsch.
Postdoctorand. Parscrutescha dumondas sociolinguisticas a da linguistica da scolaziùn ad e particularmeing interesso, co igl contact cugl tudestg sco ear facturs sozials influenzeschan la variaziùn linguistica agl rumàntsch.
Postdoctorand. Perscrutescha dumondas sociolinguisticas e da linguistica da scolaziun ed è particularmaintg interesso, scu tg’igl contact cugl tudestg scu er factours socials influenzeschan la variaziun linguistica aint igl rumantsch.
Postdoctorand. Perscrutescha dumandas sociolinguisticas e da linguistica da scolaziun ed es particulermaing interesso, cu cha’l contact cul tudas-ch scu eir facturs sociels influenzeschan la variaziun linguistica i’l rumauntsch.
Postdoctorand. Perscrutescha dumandas sociolinguisticas e da linguistica da scolaziun ed es particularmaing interessà, co cha’l contact cul tudais-ch sco eir facturs socials influenzeschan la variaziun linguistica i’l rumantsch.
Geoinformatiker. Forscht zur Evolution menschlicher Kultur in Raum und Zeit sowie zu den Mechanismen, die kulturellen Wandel beeinflussen. Im Projekt kartiert er das Romanische Graubündens für den geplanten Webatlas und analysiert dessen räumliche Variation.
Geoinformaticher. Perscrutescha l’evoluziun dalla cultura humana el spazi ed el temps sco era ils mecanissems che influenzeschan midadas culturalas. El project cartescha el il rumantsch dil Grischun pigl atlas online planisau ed analisescha la variaziun dil lungatg el spazi.
Geoinfurmaticer. Parscrutescha l’evoluziùn da la cultura humana agl spazi ad agl tains sco ear igls mecanissems c’influenzeschan midadas culturalas. Agl project cartescha’l igl rumàntsch digl Grischùn pigl atlas online planiso ad analisescha la variaziùn digl lungatg agl spazi.
Geoinformaticher. Perscrutescha l’evoluziun dalla cultura umana aint igl spazi ed igl taimp scu er igls mecanissems tgi influenzeschan midadas culturalas. Aint igl project cartescha’l igl rumantsch digl Grischun pigl atlas online planiso ed analisescha la variaziun digl lungatg aint igl spazi.
Geoinformatiker. Perscrutescha l’evoluziun da la cultura umauna i’l spazi ed i’l temp scu eir ils mecanissems chi influenzeschan müdedas culturelas. I’l proget cartescha’l il rumauntsch dal Grischun per l’atlas online planiso ed analisescha la variaziun da la lingua i’l spazi.
Geoinformatiker. Perscrutescha l’evoluziun da la cultura umana i’l spazi ed i’l temp sco eir ils mecanissems chi influenzeschan müdadas culturalas. I’l proget cartescha’l il rumantsch dal Grischun per l’atlas online planisà ed analisescha la variaziun da la lingua i’l spazi.
Doktorandin. Interessiert sich vor allem für die Beziehung zwischen Sprachvariation und gesellschaftlichem Wandel und freut sich, durch das Projekt Erkenntnisse darüber in der rätoromanischen Schweiz zu erlangen.
Doctoranda. S’interessescha surtut per la relaziun denter la variaziun linguistica e midadas socialas. Ella selegra da contonscher novas enconuschientschas en quei risguard ella Romontschia.
Doctoranda. S’interessescha surtut par la relaziùn trànter la variaziùn linguistica a midadas sozialas. Ella salegra da cuntànscher novas ancunaschientschas an que risguard an la Rumantscheia.
Doctoranda. S’interessescha surtot per la relaziun tranter la variaziun linguistica e midadas socialas. Ella sa legra da contanscher novas cunaschientschas an chel risguard ainten la Rumantscheia.
Doctoranda. S’interessa impustüt per la relaziun traunter la variaziun linguistica e müdamaints sociels. Ella s’allegra da ragiundscher nouvas cugnuschentschas in quist reguard illa Rumantschia.
Doctoranda. S’interessa impustüt per la relaziun tanter la variaziun linguistica e müdamaints socials. Ella s’allegra da ragiundscher nouvas cugnuschentschas in quist reguard illa Rumantschia.
Doktorand. Hat zuvor den Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) verfasst und bringt seine Erfahrungen nun auch in die Erforschung des Romanischen mit ein.
Doctorand. Ha creau avon il Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) e contribuescha ussa cun sias experientschas era alla perscrutaziun dil romontsch.
Doctorand. Â creo avànt igl Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) a contribuescha ussa cun las sias experienztgas ear a la parscrutaziùn digl rumàntsch.
Doctorand. Ò creo avant igl Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) e contribuescha ossa cun las sias experientschas er alla perscrutaziun digl rumantsch.
Doctorand. Ho creo avaunt il Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) e contribuescha uossa cun sias experienzas eir a la perscrutaziun dal rumauntsch.
Doctorand. Ha creà avant il Liechtensteiner Dialektatlas (LIDA) e contribuischa uossa cun sias experienzas eir a la perscrutaziun dal rumantsch.
Weitere Infos
Ein wenig Geschichte
Ende des 19. Jahrhundert wurden erste Erhebungen durchgeführt, um Dialekte zu dokumentieren und den ursprünglichen und «authentischen» Sprachgebrauch festzuhalten. Man befragte dafür vor allem ältere, in der Landwirtschaft tätige Männer, die ihr ganzes Leben im gleichen Dorf verbracht hatten. Ein Atlas, der in dieser Tradition entstand, ist der Atlante italo-svizzero (AIS), der die italienischen Dialekte von den Alpen bis Sizilien beschreibt und auch 19 Ortschaften des romanischen Gebiets Graubündens einschliesst.
Neuere Projekte
In den letzten Jahren sind Projekte zu verschiedenen Sprachen und Dialekten umgesetzt worden, die die Sprache im geografischen Raum untersuchen und den aktuellen Gebrauch auf Karten dokumentieren. Für die Deutschschweiz gibt es den Dialäktatlas und den Syntaktischen Atlas der deutschen Schweiz. Auch zum Regionalfranzösischen gibt es aktuelle Forschung: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.
Per saver dapli
In tec historia
Alla fin dil 19avel tschentaner han ins fatg empremas retschercas per documentar ils dialects e registrar il lungatg oriund ed «autentic». Ins ha intervistau perquei cunzun umens pli vegls che luvravan ell’agricultura e che havevan passentau lur entira veta el medem vitg. In atlas ch’ei naschius en quella tradiziun ei igl Atlante italo-svizzero (AIS) che descriva ils dialects talians dallas Alps tochen la Sicilia e che cumpeglia era 19 loghens dil territori romontsch.
Projects pli novs
Ils davos onns ein projects davart differents lungatgs e dialects vegni realisai che interqueran il lungatg en siu spazi geografic e documenteschan siu diever actual sin cartas. Per la Svizra tudestga dat ei il Dialäktatlas ed il Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz. Era davart il franzos regiunal dat ei perscrutaziuns actualas: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.
Par saver daple
Egn tec istorgia
A la fegn digl 19avel tschantaner ân ign fatg ampremas retscheartgas par documentar igls dialects a registrar igl lungatg oriund ad «autentic». Ign â intervisto parquegl cunzund umens ple vigls ca luvravan an l’agricultura a ca vevan passanto lur antiera veta an la madema vischnànca. Egn atlas c’e naschieu an quella tradiziùn e igl Atlante italo-svizzero (AIS) ca descriva igls dialects talians da las Alps antocen la Sicilia a ca cumpeglia ear 19 liacs digl teritori rumàntsch.
Projects ple novs
Igls davos ons en projects davart diferaints lungatgs a dialects vagnieus realisos c’examineschan igl lungatg agl sieus spazi geografic a documenteschan igl sieus diever actual sen tgartas. Par la Svizra tudestga dat igl igl Dialäktatlas ad igl Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz. Ear davart igl franzos regiunal dat igl retscheartgas actualas: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.
Per saveir daple
En zichel istorgia
Alla fegn digl 19avel tschentaner ins ò fatg ampremas retschertgas per documentar igls dialects e registrar igl lungatg uriund ed «autentic». Ins ò intervisto perchegl cunzont omens pi vigls tgi luvravan ainten l’agricultura e tgi vevan passanto lour antiera veta ainten la madema vischnanca. En atlas tgi è naschia ainten chella tradiziun è igl Atlante italo-svizzero (AIS) tgi descreiva igls dialects taliangs dallas Alps anfignen la Sicilia e tgi cumpeglia er 19 lis digl territori rumantsch.
Projects pi novs
Igls davos onns èn nias realisos projects davart differents lungatgs e dialects tgi intercureschan igl lungatg aint igl sies spazi geografic e documenteschan igl sies adiever actual sen cartas. Per la Svizra tudestga dattigl igl Dialäktatlas ed igl Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz. Er davart igl franzos regiunal dattigl retschertgas actualas: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.
Per savair dapü
Ün miel istorgia
A la fin dal 19evel tschientiner s’ho que fat prümas retscherchas per documenter ils dialects e registrer la lingua originela ed «autentica». A s’ho intervisto perque pustüt ad homens pü vegls chi lavuraivan ill’agricultura e chi vaivan passanto lur intera vita illa listessa vschinauncha. Ün atlas chi’d es naschieu in quista tradiziun es l’Atlante italo-svizzero (AIS) chi descriva ils dialects taliauns da las Alps fin in Sicilia e chi cumpiglia eir 19 lös dal territori rumauntsch.
Progets pü nouvs
Ils ultims ans sun gnieus realisos progets davart differentas linguas e dialects chi examineschan la lingua in sieu spazi geografic e documenteschan sieu adöver actuel sün cartas. Per la Svizra tudas-cha do que il Dialäktatlas ed il Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz. Eir davart il frances regiunel do que perscrutaziuns actuelas: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.
Per savair daplü
Ün zich istorgia
A la fin dal 19avel tschientiner s’haja fat prümas retscherchas per documentar ils dialects e registrar la lingua oriunda ed «autentica». I s’ha intervistà perquai pustüt ad homens plü vegls chi lavuraivan ill’agricultura e chi vaivan passantà lur intera vita i’l listess cumün. Ün atlas chi’d es naschü in quista tradiziun es l’Atlante italo-svizzero (AIS) chi descriva ils dialects talians da las Alps fin in Sicilia e chi cumpiglia eir 19 lös dal territori rumantsch.
Progets plü nouvs
Ils ultims ons sun progets davart differentas linguas e dialects gnüts realisats chi examineschan la lingua in seis spazi geografic e documenteschan seis adöver actual sün cartas. Per la Svizra tudais-cha daja il Dialäktatlas ed il Syntaktischer Atlas der deutschen Schweiz. Eir davart il frances regiunal daja perscrutaziuns actualas: Atlas du français de nos régions, Comme on dit chez nous.